In 2020 verleende de provincie Utrecht een ontheffing voor het doden van knobbelzwanen vanwege belangrijke schade aan grasland. Fauna4Life en Animal Rights dienden hiertegen beroep in en in 2022 verklaarde de rechtbank dit beroep gegrond. De provincie is hiertegen in hoger beroep gegaan. De Raad van State heeft de uitspraak van de rechtbank bevestigd. De provincie moet een nieuw besluit nemen.

Uitspraak rechtbank
Om van belangrijke schade te kunnen spreken, moet er sprake zijn van schade die meer is dan ‘ongemak’ of het normale bedrijfsrisico overtreffen. De rechtbank sprak uit dat het door de provincie gehanteerde uitgangspunt, namelijk een schadebedrag van 250 euro per geval per bedrijf per jaar, daarvoor ontoereikend is. De schade moet een ‘zeker omvang hebben die het economisch belang van een bedrijf raakt’. De rechtbank stelde dat het besluit onvoldoende was onderbouwd.
De provincie Utrecht ging hiertegen in hoger beroep bij de Raad van State. De provincie wees op jurisprudentie van de Raad van State en stelde dat 250 euro wel als belangrijke schade kan worden aangemerkt.

Uitspraak Raad van State
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State wijst er net als de rechtbank op dat belangrijke schade meer is dan gewoon ongemak of het normale bedrijfsrisico. Bovendien vereist de Vogelrichtlijn, op basis waarvan knobbelzwanen worden beschermd, dat afwijkingen van de bescherming tot het strikt noodzakelijke moeten worden beperkt. De Afdeling is van oordeel dat de provincie met een aanvullende onderbouwing moet komen om aannemelijk te maken dat er sprake is van belangrijke schade. Er zou bijvoorbeeld kunnen worden gekeken naar de gemiddelde opbrengst van een bepaald gewas per hectare. Dat is niet gebeurd. De provincie geeft alleen totaalbedragen en het aantal schademeldingen weer. Deze gegevens zijn niet te verifiëren en verschillen bovendien van de gegevens in het Faunabeheerplan. De Afdeling heeft het hoger beroep van de provincie ongegrond verklaard en de provincie opdracht gegeven een nieuw besluit te namen.

Fauna4Life is buitengewoon blij met deze uitspraak. Eindelijk wordt erkend dat bescherming van vogels het uitgangspunt moet zijn en dat voor het maken van inbreuk daarop, een zeer gedegen onderbouwing noodzakelijk is.