Populistische politici misbruiken wetenschap in hun campagnes tegen grote carnivoren
Wolven GW2337m en GW4665m, in de volksmond respectievelijk Bram en Hubertus genoemd, hebben hun doodvonnis gekregen. Over of dat terecht is of niet is al veel geschreven. Hoe dan ook is het risico levensgroot dat andere dan deze twee individuen de kogel krijgen, want zekerheid over wie wie is binnen een roedel, is op het oog (en ook niet door de loop van een jachtgeweer) niet met zekerheid vast te stellen. Toch zetten de provinciebesturen van Utrecht in Gelderland in op het doden van deze dieren, zonder dat ze alles in het werk hebben gesteld om incidenten te voorkomen, zoals nationale en internationale wet- en regelgeving wel van hen eist. De antiwolvencampagne van politici en overheden past in een ontwikkeling die ook in andere landen binnen de EU waar te nemen is. Reden voor vier wetenschappers uit Tsjechië, Slowakije en Spanje om een artikel te publiceren in Conservation Letters over de jacht op wolven (en beren): ‘Deeply Political and Populist Decisions on Large Carnivores in Europe in Recent Times’.
Debatten over het afzwakken van de strikte bescherming van Canis lupus, oftewel de wolf, zijn in de afgelopen jaren diep politiek geworden, concluderen zij. Vooral in gebieden waar deze soorten zich herstellen, zoals in Nederland. Debatten die de polarisatie rond het behoud van grote carnivoren alleen maar hebben vergroot en bovendien vaak bol staan van de bevooroordeelde argumenten. Ook dit hebben wij in Nederland de afgelopen jaren veelvuldig zie gebeuren.
Zoals wetenschappers in Nederland meermaals hebben vastgesteld, is het doden van grote carnivoren geen effectieve strategie om de impact op gehouden dieren te verkleinen. Desondanks pleiten Europese, waaronder Nederlandse populistische en/of centrumrechtse politici steeds vaker voor het doden van dieren, zogenaamd om conflicten met grote carnivoren ‘op te lossen’. Dit heeft in Europa geleid tot het verlagen van de beschermingsstatus van de wolf. Een beslissing die, volgens de auteurs van het artikel ‘volledig politiek is en niet gebaseerd op wetenschappelijk bewijs’. Een beslissing die het Large Carnivore Initiative of Europe, een gespecialiseerde groep van IUCN’s Species Survival Commission ‘voorbarig’ en ‘onjuist’ noemt.
Zoals we ook in Nederland vaak zien in faunabeheerplannen van provincies, citeert de Europese Commissie naar eigen inzicht en uiterst selectief uit wetenschappelijk onderzoek. De ‘diepgaande analyse’ die ten grondslag ligt aan het verlagen van de bescherming van de wolf kan niet worden opgemaakt uit wetenschappelijk onderzoek waarop de Commissie zich zegt te baseren. Ze verspreidt dus – simpel gezegd – onwaarheden.
Er is eveneens geen bewijs dat – ondanks het feit dat wolvenpopulaties in Europa gegroeid zijn – ook de risico’s op schade aan vee of mensen toenemen. Verder heeft de wolf in de meeste Europese lidstaten nog niet de zogenaamde ‘gunstige staat van instandhouding bereikt’, zoals de Europese Habitatrichtlijn voorschrijft. Iets wat bevestigd werd door het Hof van Justitie van de Europese Unie.
Conclusie: er is gewoonweg geen enkel wetenschappelijk bewijs dat wolven een risico vormen. Toch lijkt het erop, zo schrijven de auteurs ‘dat kwesties van vee en menselijke veiligheid rond wolven het publieke debat volledig hebben gedomineerd … Het gebruik van populistische discoursen gericht op angst en emotie … en de bedreiging die deze soorten vormen voor het levensonderhoud op het platteland of de veiligheid van de mens, versterken het gebruik van de “politieke wolf” om kiezers te winnen in de strijd om de politieke macht.’
‘Zij die zich verzetten tegen het herstel van grote carnivoren of lobbyen voor het beperken van hun populaties, worden gepositioneerd als verdedigers van de belangen van bepaalde sociale groepen’, en wolven worden ook misbruikt door populistische partijen om de kloof tussen platteland en stad te symboliseren. In Nederland maken meerdere politici zich hieraan schuldig.
Kortom, er is geen empirische onderbouwing te vinden voor de beslissing van de Europese Commissie om de bescherming van wolven af te zwakken. Een gedegen evaluatie van de te verwachte effecten van de voorgestelde aanpak ontbreekt, terwijl dit op grond van de wet wel vereist is. Voorstellen om de kwaliteit en transparantie van de gegevensverzameling over predatie door vee op EU-niveau te verbeteren worden stelselmatig genegeerd. Nog iets wat we in Nederland zien. ‘We maken ons er zorgen over als vermeend wetenschappelijk bewijs wordt gepresenteerd als reden om een beschermingsstatus te wijzigen. De wetenschap wordt misbruikt in de besluitvorming’, aldus de wetenschappers. Een conclusie die Fauna4Life alleen maar kan onderschrijven.
Lees het hele (Engelstalige) artikel op: https://conbio.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/conl.13125?af=R
31 juli 2025