Rechter verbiedt doden van bevers in Noord-Brabant

Opnieuw succes in de rechtszaal! De rechtbank Oost-Brabant vernietigde op 9 december een besluit van het college van Noord-Brabant dat het doden van bevers mogelijk maakte. De rechter gaf Fauna4Life gelijk en oordeelde dat de verleende ontheffing niet meer gebruikt mag worden.

De zaak was aangespannen door Fauna4Life en Animal Rights en richtte zich tegen een besluit uit september 2023 en een daaropvolgende beslissing op bezwaar een jaar later. De zitting vond plaats op 30 september van dit jaar en de uitspraak volgde op 9 december. De rechter legde een voorlopige voorziening op, waardoor er in Noord-Brabant geen bevers gedood mogen worden op basis van dat besluit.

Waar draaide deze zaak om? De ontheffing geeft toestemming voor ‘het verstoren en vernielen van burchten, dammen en holen en het eventueel vangen en verplaatsen, dan wel doden van bevers’. En dat laatste is waar het Fauna4Life om ging. Ons betoog: de ontheffing om bevers te mogen doden, is ten onrechte op voorhand verleend, want het is ‘niet mogelijk om voor toekomstige, nog onbekende situaties aan te tonen dat aan de voorwaarden wordt voldaan.’ Het is aan het college om te toetsen of er ingegrepen mag worden en niet aan de lokale jager of wildbeheereenheid: ‘De toetsing vooraf door het college mag niet vervangen worden door een controle achteraf door een toezichthouder, waartegen ook geen rechtsbescherming open staat’, aldus de rechter.

De rechter vindt, met ons, dat niet elke graaf- of bouwactiviteit van een bever direct gevaar oplevert voor de openbare veiligheid. Het doden van bevers is slechts toegestaan bij een wettelijk belang. Ook die afweging moet het college maken. Daarbij maakt de provincie in haar faunabeheerplan onderscheid tussen gebieden mét en gebieden zónder ecologische functie, waarbij vooral in die laatste ingegrepen mag worden. Behalve dat bevers zelf heel goed kunnen beslissen waar ze wel en niet kunnen en willen leven, is het onduidelijk wanneer een bepaald gebied in welke categorie past. In de praktijk zou de uitvoerder van de ontheffing dan kunnen bepalen of een bever in een bepaald gebied wel of niet gedood mag worden. Dit is niet conform de wettelijke voorwaarden. Hetzelfde geldt voor de afweging of bevers al dan niet verplaatst kunnen worden.

Uitspraak
Kortom: het college heeft onvoldoende onderbouwd dat ze met de ontheffing tot het doden van bevers heeft voldaan aan de wettelijke vereisten. De rechter heeft het besluit vernietigd en treft een voorlopige voorziening: Noord-Brabant mag geen bevers doden op grond van de afgegeven ontheffing.

Beverjacht in Nederland
Zoals we wel vaker zien: als een eerste ontheffing ‘over de dam is’ in één provincie, volgen al snel andere provincies met eigen ontheffingen. De eerste provincie die het jagen op de bever weer invoerde was Limburg. Dat eenmaal schieten leidt tot steeds meer schieten blijkt uit de cijfers in die provincie. Bleef het in 2018 bij 15 gedode dieren, in 2019 waren het er 19 en in 2020 al 30. In 2021 kregen 81 individuen de kogel en in 2022 doodden lokale hobbyjagers 107 bevers. In 2023 vonden maar liefst 144 bevers de dood en in de loop van 2024 stond de teller al op 170 individuen. Deze cijfers zijn het bewijs: afschot leidt niet tot minder dieren en ook niet tot minder schade. Integendeel. Het wegvangen of doden van bevers is zinloos omdat nieuwe bevers de opengevallen territoria snel innemen.
Gelderland volgde als tweede provincie met een ontheffing waarmee inmiddels 11 bevers zijn gedood. In Noord-Brabant zijn twee dieren gedood en in Groningen één. Eerder wisten Fauna4Life en Animal Rights al een ontheffing voor het doden van bevers in Zuid-Holland van tafel te krijgen. Fauna4Life zal zich blijven verzetten tegen ontheffingen die het doden van deze prachtige en nuttige dieren mogelijk maken.

16 december 2025